makale

IMF’den alınan ek borçlarla, bankalarda oluşan cari açıklar kapatılırken, 3 Kasım seçimleri ile birlikte siyasi istikrarsızlık da sona erdi. Cumhuriyet tarihinin en büyük krizi olarak anılan bu dönemde, yatırım yapılması gereken birçok alan ihmal edildi. Tüm gözlerin dolar kuruna endekslendiği kriz günleri atlatıldı. Şimdi DEHAP oyları nedeniyle seçimin iptal edilmesi gündeme gelmiş olsa da, asıl gündemi Türkiye ekonomisinde atılım sağlayacak yeni yatırımlar kaplıyor. Başta Bilgi İşlem Hizmetleri Derneği (TÜBİSAD) olmak üzere bilişim sektörünü temsil eden sivil toplum kuruluşları, 2001—2002 döneminde bankaların ekonomisini düzeltmek için feda edilen fonları örnek göstererek bilişim sektörüne de destek verilmesini istiyor.

TÜBİSAD, geçtiğimiz hafta beklentilerini somut olarak ortaya koyduğu bir rapor hazırlatarak hükümete götürdü. Türkiye ekonomisinde atılım sağlayacak bir model olarak nitelenen ‘Bilgi Çağına Uyum Paketi’ adlı rapor, Prof. Dr. İbrahim Kavrakoğlu’nun başkanlığında hazırlandı. Türkiye’nin hızlı bir sıçrama yapabileceği tek sektörü olarak bilişimin gösterildiği raporda, bilişimle birlikte gelişecek yeni sektörler ve iş alanlarına da yer veriliyor.

Son yıllarda bilişim alanındaki düzenlemeler ve atılımlarla sık sık gündeme gelen İrlanda, İsveç, Hindistan ve İsrail gibi ülkelerde uygulanan modellerin de incelendiği raporda Hindistan’ın 1990’lı yıllarda en fazla büyüme gösteren ülkelerden biri olmasına dikkat çekiliyor. Aynı raporda, verimsiz topraklarıyla bilinen İsrail’in, bilişim desteği ile biyoteknoloji alanında yaptığı yatırımlar sayesinde dünya tohum pazarında hakim konuma yükselmesi örnek gösteriliyor.

Türkiye’de bilişim

Türkiye’de, bilgisayar ve internet kullanımının, olması gereken düzeyin çok altında kaldığı; bilişim yatırımlarının da yetersiz olduğu biliniyor. TİSK’in “Türkiye’nin Bilgi Yarışı’ndaki Yeri” başlıklı raporuna göre ülkemiz dijital ekonomiye dönüşüm sürecinde 49 ülke arasında 44., internet kullanımında 44 ülke arasında 36. ve bilgisayar sayısında 48 ülke arasında 39. sırada yer alıyor. Telekomünikasyon altyapısının yetersizliği nedeniyle internete bağlı projeler ilerleyemiyor, bilişim alanında yetişmiş eleman sayısının az olması nedeniyle projelerin tamamlanma süreçleri uzuyor.

Bilişim sektörünün getireceği fırsatlar

Katma değer ve istihdam artacak:

Kişi başına en düşük yatırımla en yüksek katma değer, ancak bilişimle sağlanabiliyor. Kısıtlı imkanları nedeniyle çeşitli sektörlerde üretim faaliyetine girişemeyen Türkiye, mevcut kaynaklarını harekete geçirerek bilişim alanında ciddi bir atılım sağlayabilir. Tüm sektörleri doğrudan etkileyen bilişime önem verilmesi ve yatırımların bilişimdeki gelişmelere göre yönlendirilmesiyle bu alanda yetişmiş elemanlar için büyük bir istihdam imkanının doğması bekleniyor.

İhracat artacak, gemicilik sektörü gelişecek:

Telekomünikasyon altyapısının geliştirilmesi ve bilgisayar kullanımının yaygınlaştırılması sonucu, Türkiye’de üretimi yapılan ürünlerin pazarlanması için tüm teknolojik kanallar seferber edilecek. Dünya pazarında, Türkiye’nin elini güçlendirecek olan yoğun pazarlama stratejisi sayesinde, diğer ülkelerde üretilen mal ya da hizmetlerin pazarlanmasına başlanabilecek. Böylece, yıllardır Yunanistan’ın hakim olduğu gemicilik sektörü de gelişmiş olacak.

Verimlilik ve kârlılık artacak:

Yetişmiş insan gücünün üretim alanında daha etkin hale gelmesiyle, ürünlerdeki kalite düzeyi yükselecek. Üretim aşamasında israf edilen kaynaklar yeniden ekonomiye döndürülmüş olacak. Kaynakların daha verimli kullanılmaya başlaması ile birlikte şirketlerde kârlılık oranı yükselecek.

E—devlete geçiş hızlanacak:

Zaman, maliyet ve emek tasarrufu sağlayan e—devlet uygulamaları artacak. Bilgisayar kullanımının artmasıyla birlikte, halk devlete daha kolay ulaşabilecek, kamu şeffaflaşacak, denetim kolaylaşacak, devlete güven artacak.

Kayıtdışı ekonomi sona erecek:

Ticari ve finansal faaliyetlerin elektronikleşmesiyle birlikte kayıt dışı ekonomi sona erecek. Tüm para akışlarının bilgisayar ortamından yapılmasıyla mali denetim kolaylaşacak.

Bireysel gelişim önem kazanacak:

Eğitimde teknolojik imkanların kullanılmaya başlaması ile birlikte mevcut meslek alanlarında bireylerin kendisini geliştirebilmesi kolaylaşacak. Yetişmiş insan gücünde rekabeti getirecek olan bireysel gelişim sayesinde kalifiye eleman ihracatı gündeme gelecek.

Bilişimde atılım yapabilmek için bilişimin devletin öncelikli stratejileri arasında yer alması gerektiğine değinen TÜBİSAD modeli, yerli ve yabancı bilişim firmalarından üniversitelere, yerel yönetimlerden işadamları derneklerine tüm paydaşların devreye girmesiyle finansman sağlanmasını ve pazarlama faaliyetlerine ağırlık verilmesini şart koşuyor. Finansman konusunda bir döner sermaye modelinin oluşturulmasını öngören rapor, Toplu Konut Fonu’nu örnek alan Bilişim Kalkınma Fonu’nun oluşturulmasını talep ediyor.

Bilişime dayalı ekonomik kalkınma modelinin başlangıç aşamasında elektronik imzaya hukuki geçerlilik sağlanması, telekom pazarının serbestleştirilmesi, bilişime dayalı sektörlerde faaliyet gösteren firmaları teşvik amacıyla vergi düzenlemelerinin yapılması, e—devlet uygulamalarının belirlenen plan doğrultusunda gerçekleştirilmesi, e—eğitimin yaygınlaşmasına öncelik verilmesi ve yabancı sermaye yatırımlarını hızlandırıcı tedbirlerin alınması isteniyor.

Tek parti hükümeti ile ekonomik istikrarın sağlandığına değinen TÜBİSAD Başkanı Erol Bilecik, Bilişim Zirvesi açılışına video konferans ile Almanya’dan iştirak eden Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın mesajlarının sektördeki firmalara moral verdiğini belirtti. Bilecik ayrıca, Türkiye’nin ekonomik yönden hızla kalkınabilmesi için geliştirilen modelin ancak başbakanın liderliği ile uygulanabileceğini ve başbakanda da böyle bir kararlılığı hissettiklerini vurguladı.